Nowe przepisy od 2023 r. – kiedy można odrzucić spadek w imieniu dziecka bez zgody sądu rodzinnego?
26 maj
Stan prawny przed nowelizacją – gdzie był problem?
Do 2023 roku, jeśli rodzic chciał odrzucić spadek w imieniu małoletniego dziecka, musiał złożyć wniosek do sądu rodzinnego o wyrażenie zgody. Nawet jeśli spadek składał się wyłącznie z długów.
W praktyce oznaczało to:
• konieczność przygotowania wniosku wraz z dokumentacją,
• kilkutygodniowe oczekiwanie na rozprawę,
• ryzyko przekroczenia terminu 6 miesięcy na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Wielu rodziców – w dobrej wierze – działało samodzielnie, bez zgody sądu, co prowadziło do nieważności oświadczenia i automatycznego przyjęcia spadku przez dziecko.
Nowelizacja przepisów – co się zmieniło?
Na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy efektywności postępowania sądowego, dodano art. 101 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który wszedł w życie 15 listopada 2023 r. Przepis ten stanowi:
„Zgoda sądu opiekuńczego nie jest wymagana, jeżeli odrzucenie spadku przez przedstawiciela ustawowego małoletniego dziecka jest zgodne z wcześniejszym odrzuceniem spadku przez rodzica dziecka.”
Co to oznacza w praktyce?
Jeżeli:
1. Rodzic odrzucił spadek, a
2. W jego miejsce do dziedziczenia powołane zostaje jego dziecko,
to
3. można odrzucić spadek w imieniu dziecka bez uprzedniej zgody sądu rodzinnego.
Dzięki temu rodzice mogą działać szybciej, bez ryzyka utraty terminu.
Warunki skorzystania z nowej regulacji:
Aby skorzystać z uproszczonego trybu, muszą być spełnione wszystkie poniższe warunki:
• dziecko dziedziczy w miejsce rodzica, który sam odrzucił spadek,
• dziecko jest małoletnie,
• rodzic działa jako przedstawiciel ustawowy dziecka,
• brak jest konfliktu interesów pomiędzy dzieckiem a rodzicem,
• oświadczenie o odrzuceniu jest złożone w terminie 6 miesięcy od chwili powołania dziecka do spadku.
Przykład z życia:
Pani Marta odrzuciła spadek po matce, która zostawiła zadłużone mieszkanie. Wcześniej – zgodnie z „starymi” przepisami – musiałaby złożyć wniosek do sądu rodzinnego o zgodę na odrzucenie spadku w imieniu swojej 6-letniej córki. Dzięki zmianie przepisów, mogła to zrobić bez sądowej zgody, załatwiając wszystko w kancelarii notarialnej w ciągu tygodnia.
Uwaga – są sytuacje, gdy nadal potrzebna będzie zgoda sądu
Zgoda sądu opiekuńczego nadal będzie potrzebna, jeśli:
• dziecko dziedziczy po kimś innym niż rodzic, np. po dziadku, bez wcześniejszego odrzucenia przez rodzica,
• rodzic nie odrzucił spadku, ale chce to zrobić w imieniu dziecka,
• występuje konflikt interesów (np. tylko dziecko miałoby dziedziczyć majątek lub długi),
• dziecko ma np. udział w wartościowych aktywach, a nie tylko długi.
Psychologiczno-praktyczny aspekt:
Zmiana przepisów to ulga dla wielu rodziców, którzy wcześniej czuli presję czasu i ogromną niepewność. Ale uproszczenie procedury nie zwalnia z obowiązku czuwania nad interesami dziecka.
Warto pamiętać:
• nie każde odrzucenie spadku można przeprowadzić bez sądu,
• dobrze sporządzone oświadczenie złożone u notariusza jest kluczowe,
• warto skonsultować się z adwokatem, który oceni, czy nowelizacja rzeczywiście ma zastosowanie do Twojej sprawy.
Nie masz pewności, czy możesz odrzucić spadek w imieniu dziecka bez sądu? Chcesz uniknąć formalnych błędów, które narażą Twoją rodzinę na długi?
Skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Tomasz Waszkiewicz w Białymstoku. Udzielam kompleksowej pomocy przy odrzucaniu spadków – również w świetle nowych przepisów. Sporządzam oświadczenia, oceniam ryzyko prawne i reprezentuję klientów przed sądem.
Dane kontaktowe:
• Adres: ul. Sukienna 8 lok. 9, 15-881 Białystok
• Telefon: +48 690 433 085, +48 888 18 80 80
• E-mail: kancelaria@kancelariawaszkiewicz.pl
Sprawdź naszą ofertę usług prawnych
Oferujemy kompleksowe usługi prawne, które pomogą Ci w rozwiązywaniu trudnych spraw. Sprawdź naszą ofertę i skontaktuj się z nami!
Przeglądaj inne artykuły
23 cze
Pojęcie wypadku drogowego. Dlaczego prawidłowa kwalifikacja zdarzenia ma znaczenie dla odszkodowania
W języku potocznym niemal każde zdarzenie na drodze określane jest mianem „wypadku”. Z prawnego punktu widzenia sprawa wygląda jednak bardziej złożenie. Inne konsekwencje wywołuje kolizja drogowa, inne wypadek drogowy, a jeszcze inne katastrofa w ruchu lądowym. Prawidłowe ustalenie charakteru zdarzenia ma znaczenie nie tylko dla odpowiedzialności karnej sprawcy, ale również dla dochodzenia odszkodowania, zadośćuczynienia oraz innych świadczeń należnych poszkodowanemu. W praktyce kancelaryjnej często spotykamy się z sytuacjami, w których poszkodowani nie wiedzą, jakie prawa im przysługują, ponieważ skupiają się wyłącznie na skutkach zdrowotnych lub uszkodzeniu pojazdu. Tymczasem już na etapie zgłoszenia szkody warto wiedzieć, czym w świetle prawa jest wypadek drogowy i jakie konsekwencje wywołuje dla uczestników zdarzenia. W niniejszym artykule wyjaśniamy podstawowe pojęcia, omawiamy znaczenie kwalifikacji zdarzenia oraz wskazujemy, dlaczego właściwe zabezpieczenie materiału dowodowego bezpośrednio po zdarzeniu może mieć decydujący wpływ na późniejsze postępowanie odszkodowawcze.
5 cze
Adwokat Białystok - w jakich sprawach warto skorzystać z pomocy kancelarii?
Nie każda sprawa wymaga natychmiastowego skierowania pozwu do sądu. Nie każda też kończy się procesem. Jednak w praktyce bardzo wiele problemów prawnych zaczyna się od jednego pisma, jednej decyzji, jednej rozmowy albo jednego terminu, którego nie wolno przegapić. I właśnie wtedy konsultacja z adwokatem może przesądzić o dalszym przebiegu sprawy. Adwokat w Białymstoku może pomóc zarówno osobie prywatnej, jak i przedsiębiorcy - w sprawie rodzinnej, spadkowej, cywilnej, karnej, pracowniczej, ubezpieczeniowej, a także w sporze z kontrahentem, urzędem, ubezpieczycielem albo Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Istota pomocy prawnej nie sprowadza się wyłącznie do napisania pisma. Dobra pomoc prawna polega przede wszystkim na ocenie sytuacji, ustaleniu ryzyk, dobraniu strategii i przeprowadzeniu klienta przez sprawę w taki sposób, aby nie działał po omacku. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy warto zgłosić się do adwokata w Białymstoku, jakie dokumenty przygotować na pierwszą konsultację i dlaczego czasem jedna dobrze przeprowadzona analiza pozwala uniknąć długiego, kosztownego i niepotrzebnego sporu.
5 cze
„Dezubekizacja” renty rodzinnej nie działa z automatu — sąd przywrócił świadczenie
W sporach o tzw. „dezubekizację” rent rodzinnych kluczowe jest jedno: sama formalna kwalifikacja w informacji IPN nie zamyka sprawy. W wyroku z 10 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy (wydział pracy i ubezpieczeń społecznych) zmienił decyzję ZER MSWiA i przywrócił rentę rodzinną do wysokości sprzed 1 października 2017 r., uznając, że organ nie wykazał, aby zmarły funkcjonariusz rzeczywiście „pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego” w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.  To nie był spór o historię pisaną pieczątką, lecz o konkretne czynności służbowe: co dana osoba robiła, jaki miała zakres obowiązków i czy jej działania godziły w prawa i wolności człowieka. I — co ważne w praktyce — sąd przypomniał, że postępowanie jest kontradyktoryjne: organ ma obowiązek przedstawić dowody, a nie tylko powołać się na „automatyzm” ustawy.
23 lut
Zmiany dla kierowców w 2026 r. — kalendarz wejścia w życie i praktyczne skutki (część 1)
W obiegu medialnym mówi się o „zmianach w kodeksie drogowym”, ale ad meritum chodzi o pakiet kilku ustaw: zmian w ustawie – Prawo o ruchu drogowym, a także w Kodeksie karnym (k.k.), Kodeksie wykroczeń (k.w.) i przepisach o kierujących pojazdami. Co najważniejsze dla kierowcy: te regulacje nie wchodzą w życie jednego dnia. Część obowiązuje już od końca stycznia 2026 r., kolejne od marca, a niektóre dopiero od czerwca i września. Poniżej przygotowałem praktyczną „mapę zmian” — bez legend, za to z datami, które naprawdę mają znaczenie przy ocenie ryzyka mandatu, zatrzymania prawa jazdy albo odpowiedzialności karnej.