Kto już nie dziedziczy? Zmiany w kręgu spadkobierców ustawowych po nowelizacji z 2023 r.
12 maj
Co zmieniła nowelizacja z 2023 roku?
Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 15 listopada 2023 r., ograniczyła krąg osób dziedziczących w ramach tzw. trzeciej grupy spadkobierców ustawowych.
Celem zmian było zapobieżenie dziedziczeniu przez osoby zupełnie niezwiązane emocjonalnie czy faktycznie z osobą zmarłą, tylko na podstawie więzi krwi sięgającej dalekiego pokrewieństwa.
Kogo obejmowała trzecia grupa?
W poprzednim stanie prawnym, w przypadku braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych – spadek przechodził na dziadków spadkodawcy, a w dalszej kolejności na ich zstępnych: ciotki, wujków, kuzynów i dzieci kuzynostwa.
W praktyce prowadziło to do sytuacji, w których:
• osoby nieutrzymujące kontaktu ze zmarłym przez dziesięciolecia dziedziczyły majątek,
• dochodziło do problemów z ustaleniem tożsamości i adresu tych osób,
• majątek latami „wisiał” w niepewności prawnej.
Jakie ograniczenie wprowadzono?
Po nowelizacji, z kręgu ustawowych spadkobierców wyłączeni zostali zstępni dziadków spadkodawcy, a więc np.:
• ciotki i wujkowie (dzieci dziadków),
• kuzynostwo (dzieci ciotek i wujków),
• dzieci kuzynostwa.
W przypadku braku bliższych krewnych, spadek przechodzi teraz bezpośrednio na gminę ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub Skarb Państwa (art. 935 § 3 i 4 k.c.).
Przykład z praktyki
Pan Stanisław zmarł bezdzietnie, był wdowcem i nie miał rodzeństwa. Przed nowelizacją dziedziczyłaby jego ciotka ze strony matki. Po nowelizacji – w sytuacji braku bliższej rodziny – spadek przejęła gmina, a majątek zasilił budżet samorządu lokalnego.
Cytat z uzasadnienia ustawy
„Celem nowelizacji było skrócenie i uproszczenie postępowania spadkowego oraz ograniczenie liczby przypadków dziedziczenia przez osoby, które nie utrzymywały żadnych relacji z osobą zmarłą” – uzasadnienie projektu ustawy, druk sejmowy nr 3134 z 2023 r.
Wątek praktyczno-psychologiczny
Nowelizacja budzi mieszane emocje – część osób uznaje ją za racjonalną i upraszczającą procedurę spadkową, inni jako niesprawiedliwą wobec „pomijanych” krewnych. Kluczowe jest jednak to, że osoby chcące zabezpieczyć majątek dla dalszej rodziny mogą i powinny sporządzić testament – to jedyny sposób, aby wykluczyć zastosowanie nowego reżimu dziedziczenia ustawowego.
⸻
Masz wątpliwości, kto dziedziczy po nowelizacji przepisów spadkowych?
Skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Tomasz Waszkiewicz w Białymstoku. Pomagam w ustalaniu kręgu spadkobierców, doradzam przy sporządzaniu testamentów i prowadzę postępowania spadkowe w nowym stanie prawnym.
Dane kontaktowe:
• Adres: ul. Sukienna 8 lok. 9, 15-881 Białystok
• Telefon: +48 690 433 085, +48 888 18 80 80
• E-mail: kancelaria@kancelariawaszkiewicz.pl
Sprawdź naszą ofertę usług prawnych
Oferujemy kompleksowe usługi prawne, które pomogą Ci w rozwiązywaniu trudnych spraw. Sprawdź naszą ofertę i skontaktuj się z nami!
Przeglądaj inne artykuły
23 cze
Pojęcie wypadku drogowego. Dlaczego prawidłowa kwalifikacja zdarzenia ma znaczenie dla odszkodowania
W języku potocznym niemal każde zdarzenie na drodze określane jest mianem „wypadku”. Z prawnego punktu widzenia sprawa wygląda jednak bardziej złożenie. Inne konsekwencje wywołuje kolizja drogowa, inne wypadek drogowy, a jeszcze inne katastrofa w ruchu lądowym. Prawidłowe ustalenie charakteru zdarzenia ma znaczenie nie tylko dla odpowiedzialności karnej sprawcy, ale również dla dochodzenia odszkodowania, zadośćuczynienia oraz innych świadczeń należnych poszkodowanemu. W praktyce kancelaryjnej często spotykamy się z sytuacjami, w których poszkodowani nie wiedzą, jakie prawa im przysługują, ponieważ skupiają się wyłącznie na skutkach zdrowotnych lub uszkodzeniu pojazdu. Tymczasem już na etapie zgłoszenia szkody warto wiedzieć, czym w świetle prawa jest wypadek drogowy i jakie konsekwencje wywołuje dla uczestników zdarzenia. W niniejszym artykule wyjaśniamy podstawowe pojęcia, omawiamy znaczenie kwalifikacji zdarzenia oraz wskazujemy, dlaczego właściwe zabezpieczenie materiału dowodowego bezpośrednio po zdarzeniu może mieć decydujący wpływ na późniejsze postępowanie odszkodowawcze.
5 cze
Adwokat Białystok - w jakich sprawach warto skorzystać z pomocy kancelarii?
Nie każda sprawa wymaga natychmiastowego skierowania pozwu do sądu. Nie każda też kończy się procesem. Jednak w praktyce bardzo wiele problemów prawnych zaczyna się od jednego pisma, jednej decyzji, jednej rozmowy albo jednego terminu, którego nie wolno przegapić. I właśnie wtedy konsultacja z adwokatem może przesądzić o dalszym przebiegu sprawy. Adwokat w Białymstoku może pomóc zarówno osobie prywatnej, jak i przedsiębiorcy - w sprawie rodzinnej, spadkowej, cywilnej, karnej, pracowniczej, ubezpieczeniowej, a także w sporze z kontrahentem, urzędem, ubezpieczycielem albo Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Istota pomocy prawnej nie sprowadza się wyłącznie do napisania pisma. Dobra pomoc prawna polega przede wszystkim na ocenie sytuacji, ustaleniu ryzyk, dobraniu strategii i przeprowadzeniu klienta przez sprawę w taki sposób, aby nie działał po omacku. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy warto zgłosić się do adwokata w Białymstoku, jakie dokumenty przygotować na pierwszą konsultację i dlaczego czasem jedna dobrze przeprowadzona analiza pozwala uniknąć długiego, kosztownego i niepotrzebnego sporu.
5 cze
„Dezubekizacja” renty rodzinnej nie działa z automatu — sąd przywrócił świadczenie
W sporach o tzw. „dezubekizację” rent rodzinnych kluczowe jest jedno: sama formalna kwalifikacja w informacji IPN nie zamyka sprawy. W wyroku z 10 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy (wydział pracy i ubezpieczeń społecznych) zmienił decyzję ZER MSWiA i przywrócił rentę rodzinną do wysokości sprzed 1 października 2017 r., uznając, że organ nie wykazał, aby zmarły funkcjonariusz rzeczywiście „pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego” w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.  To nie był spór o historię pisaną pieczątką, lecz o konkretne czynności służbowe: co dana osoba robiła, jaki miała zakres obowiązków i czy jej działania godziły w prawa i wolności człowieka. I — co ważne w praktyce — sąd przypomniał, że postępowanie jest kontradyktoryjne: organ ma obowiązek przedstawić dowody, a nie tylko powołać się na „automatyzm” ustawy.
23 lut
Zmiany dla kierowców w 2026 r. — kalendarz wejścia w życie i praktyczne skutki (część 1)
W obiegu medialnym mówi się o „zmianach w kodeksie drogowym”, ale ad meritum chodzi o pakiet kilku ustaw: zmian w ustawie – Prawo o ruchu drogowym, a także w Kodeksie karnym (k.k.), Kodeksie wykroczeń (k.w.) i przepisach o kierujących pojazdami. Co najważniejsze dla kierowcy: te regulacje nie wchodzą w życie jednego dnia. Część obowiązuje już od końca stycznia 2026 r., kolejne od marca, a niektóre dopiero od czerwca i września. Poniżej przygotowałem praktyczną „mapę zmian” — bez legend, za to z datami, które naprawdę mają znaczenie przy ocenie ryzyka mandatu, zatrzymania prawa jazdy albo odpowiedzialności karnej.