Kiedy spadek przechodzi na gminę lub Skarb Państwa? Dziedziczenie przez podmiot publiczny
16 maj
Kiedy dziedziczy gmina lub Skarb Państwa?
Zgodnie z art. 935 § 3 i 4 Kodeksu cywilnego, jeżeli:
• nie ma spadkobierców testamentowych,
• nie ma spadkobierców ustawowych (lub wszyscy odrzucili spadek),
to spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy albo – gdy nie da się go ustalić – Skarbowi Państwa.
To tzw. dziedziczenie przez podmiot publiczny, które następuje z mocy prawa, tak jak każda inna forma dziedziczenia ustawowego.
⸻
Przykładowa sytuacja
Pani Janina zmarła samotnie, bez dzieci, małżonka i rodzeństwa. Nie sporządziła testamentu. Sąd po poszukiwaniach nie ustalił żadnych krewnych. W efekcie, majątek (mieszkanie, środki pieniężne) przeszedł na gminę Białystok – jako jej ostatnie miejsce zamieszkania.
⸻
Czy gmina lub Skarb Państwa mogą odrzucić spadek?
Nie – podmioty publiczne nie mają prawa odrzucenia spadku.
Zgodnie z art. 1023 k.c., dziedziczą one z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza, że odpowiadają za długi spadkowe tylko do wysokości wartości aktywów (np. wartości mieszkania, samochodu, pieniędzy).
⸻
Jakie obowiązki ma gmina lub Skarb Państwa jako spadkobiercy?
Po stwierdzeniu nabycia spadku przez gminę lub Skarb Państwa:
• gmina/wojewoda musi przeprowadzić inwentaryzację majątku,
• odpowiada wobec wierzycieli spadkodawcy w granicach ustalonych przez spis inwentarza,
• może zbyć majątek (np. sprzedać nieruchomość), ale nie wcześniej niż po przeprowadzeniu formalnego nabycia spadku.
⸻
Czy można odzyskać majątek przejęty przez gminę?
Tak – jeżeli po zakończeniu postępowania ujawni się prawowity spadkobierca, może on w ciągu 10 lat od dnia otwarcia spadku wystąpić z powództwem o uznanie za spadkobiercę (art. 1028 k.c.).
⸻
Cytat z orzecznictwa
„Dziedziczenie przez gminę lub Skarb Państwa jest skutkiem ustawowego domknięcia katalogu spadkobierców. Nie jest to dziedziczenie wyjątkowe, lecz regularne – z mocy ustawy” – postanowienie SN z 24 listopada 2000 r., II CKN 253/00.
⸻
Wątek psychologiczno-praktyczny
Dla bliskich sąsiadów, opiekunów lub dalszej rodziny fakt, że cały majątek osoby zmarłej przejmuje gmina, może być szokujący – zwłaszcza jeśli wcześniej istniała więź emocjonalna lub faktyczna opieka. Dlatego zawsze warto zastanowić się nad sporządzeniem testamentu, by samodzielnie zdecydować o losie majątku.
⸻
Chcesz uniknąć sytuacji, w której majątek trafi do gminy lub Skarbu Państwa?
Skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Tomasz Waszkiewicz w Białymstoku. Pomagam w sporządzaniu testamentów, ustalaniu kręgu spadkobierców oraz reprezentuję klientów w postępowaniach spadkowych.
Dane kontaktowe:
• Adres: ul. Sukienna 8 lok. 9, 15-881 Białystok
• Telefon: +48 690 433 085, +48 888 18 80 80
• E-mail: kancelaria@kancelariawaszkiewicz.pl
Sprawdź naszą ofertę usług prawnych
Oferujemy kompleksowe usługi prawne, które pomogą Ci w rozwiązywaniu trudnych spraw. Sprawdź naszą ofertę i skontaktuj się z nami!
Przeglądaj inne artykuły
23 cze
Pojęcie wypadku drogowego. Dlaczego prawidłowa kwalifikacja zdarzenia ma znaczenie dla odszkodowania
W języku potocznym niemal każde zdarzenie na drodze określane jest mianem „wypadku”. Z prawnego punktu widzenia sprawa wygląda jednak bardziej złożenie. Inne konsekwencje wywołuje kolizja drogowa, inne wypadek drogowy, a jeszcze inne katastrofa w ruchu lądowym. Prawidłowe ustalenie charakteru zdarzenia ma znaczenie nie tylko dla odpowiedzialności karnej sprawcy, ale również dla dochodzenia odszkodowania, zadośćuczynienia oraz innych świadczeń należnych poszkodowanemu. W praktyce kancelaryjnej często spotykamy się z sytuacjami, w których poszkodowani nie wiedzą, jakie prawa im przysługują, ponieważ skupiają się wyłącznie na skutkach zdrowotnych lub uszkodzeniu pojazdu. Tymczasem już na etapie zgłoszenia szkody warto wiedzieć, czym w świetle prawa jest wypadek drogowy i jakie konsekwencje wywołuje dla uczestników zdarzenia. W niniejszym artykule wyjaśniamy podstawowe pojęcia, omawiamy znaczenie kwalifikacji zdarzenia oraz wskazujemy, dlaczego właściwe zabezpieczenie materiału dowodowego bezpośrednio po zdarzeniu może mieć decydujący wpływ na późniejsze postępowanie odszkodowawcze.
5 cze
Adwokat Białystok - w jakich sprawach warto skorzystać z pomocy kancelarii?
Nie każda sprawa wymaga natychmiastowego skierowania pozwu do sądu. Nie każda też kończy się procesem. Jednak w praktyce bardzo wiele problemów prawnych zaczyna się od jednego pisma, jednej decyzji, jednej rozmowy albo jednego terminu, którego nie wolno przegapić. I właśnie wtedy konsultacja z adwokatem może przesądzić o dalszym przebiegu sprawy. Adwokat w Białymstoku może pomóc zarówno osobie prywatnej, jak i przedsiębiorcy - w sprawie rodzinnej, spadkowej, cywilnej, karnej, pracowniczej, ubezpieczeniowej, a także w sporze z kontrahentem, urzędem, ubezpieczycielem albo Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Istota pomocy prawnej nie sprowadza się wyłącznie do napisania pisma. Dobra pomoc prawna polega przede wszystkim na ocenie sytuacji, ustaleniu ryzyk, dobraniu strategii i przeprowadzeniu klienta przez sprawę w taki sposób, aby nie działał po omacku. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy warto zgłosić się do adwokata w Białymstoku, jakie dokumenty przygotować na pierwszą konsultację i dlaczego czasem jedna dobrze przeprowadzona analiza pozwala uniknąć długiego, kosztownego i niepotrzebnego sporu.
5 cze
„Dezubekizacja” renty rodzinnej nie działa z automatu — sąd przywrócił świadczenie
W sporach o tzw. „dezubekizację” rent rodzinnych kluczowe jest jedno: sama formalna kwalifikacja w informacji IPN nie zamyka sprawy. W wyroku z 10 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy (wydział pracy i ubezpieczeń społecznych) zmienił decyzję ZER MSWiA i przywrócił rentę rodzinną do wysokości sprzed 1 października 2017 r., uznając, że organ nie wykazał, aby zmarły funkcjonariusz rzeczywiście „pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego” w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.  To nie był spór o historię pisaną pieczątką, lecz o konkretne czynności służbowe: co dana osoba robiła, jaki miała zakres obowiązków i czy jej działania godziły w prawa i wolności człowieka. I — co ważne w praktyce — sąd przypomniał, że postępowanie jest kontradyktoryjne: organ ma obowiązek przedstawić dowody, a nie tylko powołać się na „automatyzm” ustawy.
23 lut
Zmiany dla kierowców w 2026 r. — kalendarz wejścia w życie i praktyczne skutki (część 1)
W obiegu medialnym mówi się o „zmianach w kodeksie drogowym”, ale ad meritum chodzi o pakiet kilku ustaw: zmian w ustawie – Prawo o ruchu drogowym, a także w Kodeksie karnym (k.k.), Kodeksie wykroczeń (k.w.) i przepisach o kierujących pojazdami. Co najważniejsze dla kierowcy: te regulacje nie wchodzą w życie jednego dnia. Część obowiązuje już od końca stycznia 2026 r., kolejne od marca, a niektóre dopiero od czerwca i września. Poniżej przygotowałem praktyczną „mapę zmian” — bez legend, za to z datami, które naprawdę mają znaczenie przy ocenie ryzyka mandatu, zatrzymania prawa jazdy albo odpowiedzialności karnej.