Jak ustalić skład i wartość majątku wspólnego? Praktyczny przewodnik dla byłych małżonków
8 lip
1. Na czym polega ustalenie składu i wartości majątku wspólnego?
Sąd w sprawie o podział majątku musi:
• ustalić co wchodzi w skład majątku wspólnego,
• ustalić wartość każdego składnika majątku – według stanu z chwili ustania wspólności i cen z chwili orzekania.
To oznacza, że liczy się np. wartość rynkowa domu dziś, ale jego stan z dnia rozwodu.
⸻
2. Ustalenie wartości rzeczy ruchomych
Do rzeczy ruchomych zaliczamy m.in. meble, sprzęt RTV/AGD, samochody, biżuterię, dzieła sztuki. Najczęstsze problemy to:
• spór o istnienie przedmiotu – „zabrał telewizor, nie oddał”,
• spór o wartość – np. auta: jeden z małżonków wycenia go na 20 tys., drugi – na 40 tys.
Dowody: faktury, umowy kupna, zdjęcia, opinie rzeczoznawców, ogłoszenia z portali aukcyjnych.
⸻
3. Ustalenie wartości nieruchomości
Najczęściej dotyczy domu lub mieszkania. Sąd ustala wartość na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Kluczowe jest:
• aktualne przeznaczenie nieruchomości,
• stan techniczny,
• lokalizacja i dostęp do infrastruktury.
Uwaga: warto zawnioskować o dopuszczenie dowodu z opinii rzeczoznawcy już we wniosku o podział!
⸻
4. Obciążenie hipoteczne – jak wpływa na wartość nieruchomości?
Obciążenie kredytem hipotecznym obniża wartość udziału przypadającego małżonkom.
Przykład: Dom wart 600 tys. zł, obciążony kredytem 400 tys. zł → „czysta” wartość do podziału: 200 tys. zł.
Ale uwaga:
Sąd nie dzieli samego kredytu – musi go uwzględnić tylko, gdy małżonkowie wspólnie się na to zgodzą lub gdy wskazują go jako element rozliczenia.
⸻
5. Wierzytelności wspólne
To np.:
• środki zgromadzone na wspólnym rachunku bankowym,
• należności z tytułu nadpłaconych podatków,
• zaległe wynagrodzenia,
• kaucje, zwroty, odszkodowania,
• należności z umów cywilnoprawnych zawartych w czasie trwania wspólności.
Dowody: wyciągi bankowe, PIT-y, listy płac, umowy.
⸻
6. Ustalenie wartości udziałów i akcji w spółkach
Udziały lub akcje nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej wchodzą do majątku wspólnego – nawet jeśli formalnie należą do jednego z małżonków.
Sąd ocenia ich wartość na podstawie:
• aktualnej sytuacji finansowej spółki,
• wyników bilansowych,
• wyceny biegłego, jeśli strony się różnią.
Uwaga: nie zawsze wartość księgowa = wartość rynkowa!
⸻
7. Długi byłych małżonków
Sąd co do zasady nie dzieli długów – chyba że:
• zostały zaciągnięte za zgodą obu małżonków,
• były związane z bieżącymi potrzebami rodziny,
• są spłacane z majątku wspólnego.
Sąd może jednak uwzględnić je przy rozliczeniach – np. jeśli jeden z małżonków spłacał wspólny kredyt po rozwodzie.
⸻
Przykład z praktyki:
Byli małżonkowie spierają się o wartość samochodu i telewizora. Ona twierdzi, że telewizor jest wart 1 000 zł, on – że 4 000 zł. Sąd dopuszcza opinię rzeczoznawcy. Równolegle była żona wnioskuje o uwzględnienie 80 tys. zł wartości udziałów męża w spółce z o.o. – przedstawia bilans spółki i opinię prywatną. Sąd powołuje biegłego do wyceny.
⸻
Orzecznictwo:
„Wartość majątku wspólnego powinna być ustalona według cen z chwili orzekania, ale według stanu z chwili ustania wspólności.”
⸻
Najczęstsze błędy przy ustalaniu składu i wartości majątku:
- Brak dokumentów potwierdzających istnienie danego składnika (np. auto przepisane na znajomego przed rozwodem).
- Nieudokumentowane twierdzenia o wartości – „ten dom to co najmniej milion”.
- Pomijanie długów lub zobowiązań zaciągniętych wspólnie.
- Wniosek złożony bez opinii biegłego, mimo sporu co do wartości → opóźnienie postępowania.
⸻
Wskazówki praktyczne:
- Przygotuj dokumentację: umowy, faktury, potwierdzenia przelewów, zdjęcia, rachunki.
- W razie wątpliwości – złóż wniosek o opinię biegłego.
- Zadbaj o dowody potwierdzające stan majątku z chwili ustania wspólności.
⸻
Zakończenie:
Ustalenie składu i wartości majątku to kluczowy etap w każdej sprawie o jego podział. To właśnie tu rozgrywa się wiele najważniejszych sporów – i tu można najwięcej zyskać lub stracić. Dlatego warto działać świadomie, przygotować mocne dowody i – najlepiej – współpracować z doświadczonym prawnikiem.
Kancelaria Adwokacka Tomasz Waszkiewicz
Adres: ul. Sukienna 8 lok. 9, 15-881 Białystok
Telefon: +48 690 433 085, +48 888 18 80 80
E-mail: kancelaria@kancelariawaszkiewicz.pl
Sprawdź naszą ofertę usług prawnych
Oferujemy kompleksowe usługi prawne, które pomogą Ci w rozwiązywaniu trudnych spraw. Sprawdź naszą ofertę i skontaktuj się z nami!
Przeglądaj inne artykuły
1 mar
„Dezubekizacja” renty rodzinnej nie działa z automatu — sąd przywrócił świadczenie
W sporach o tzw. „dezubekizację” rent rodzinnych kluczowe jest jedno: sama formalna kwalifikacja w informacji IPN nie zamyka sprawy. W wyroku z 10 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy (wydział pracy i ubezpieczeń społecznych) zmienił decyzję ZER MSWiA i przywrócił rentę rodzinną do wysokości sprzed 1 października 2017 r., uznając, że organ nie wykazał, aby zmarły funkcjonariusz rzeczywiście „pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego” w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.  To nie był spór o historię pisaną pieczątką, lecz o konkretne czynności służbowe: co dana osoba robiła, jaki miała zakres obowiązków i czy jej działania godziły w prawa i wolności człowieka. I — co ważne w praktyce — sąd przypomniał, że postępowanie jest kontradyktoryjne: organ ma obowiązek przedstawić dowody, a nie tylko powołać się na „automatyzm” ustawy.
23 lut
Zmiany dla kierowców w 2026 r. — kalendarz wejścia w życie i praktyczne skutki (część 1)
W obiegu medialnym mówi się o „zmianach w kodeksie drogowym”, ale ad meritum chodzi o pakiet kilku ustaw: zmian w ustawie – Prawo o ruchu drogowym, a także w Kodeksie karnym (k.k.), Kodeksie wykroczeń (k.w.) i przepisach o kierujących pojazdami. Co najważniejsze dla kierowcy: te regulacje nie wchodzą w życie jednego dnia. Część obowiązuje już od końca stycznia 2026 r., kolejne od marca, a niektóre dopiero od czerwca i września. Poniżej przygotowałem praktyczną „mapę zmian” — bez legend, za to z datami, które naprawdę mają znaczenie przy ocenie ryzyka mandatu, zatrzymania prawa jazdy albo odpowiedzialności karnej.
29 lip
Czy odrzucenie spadku po rodzicu wyklucza z dziedziczenia po dziadkach?
W praktyce kancelaryjnej coraz częściej pojawiają się pytania od klientów, którzy zastanawiają się, czy odrzucenie spadku po zmarłym rodzicu – zwłaszcza zadłużonym – powoduje automatyczne wyłączenie z dziedziczenia po jego rodzicach, czyli po dziadkach. Dylemat ten ma ogromne znaczenie praktyczne: chodzi nie tylko o uniknięcie długów, ale też o zabezpieczenie ewentualnych roszczeń do majątku rodzinnego. Czy jeśli odrzucę spadek po ojcu, to znaczy, że nie mam już prawa do schedy po dziadku? Czy takie odrzucenie zamyka drogę do dalszego dziedziczenia w tej linii rodzinnej? Jak interpretują to przepisy i praktyka sądowa? Odpowiedź – jak to w prawie cywilnym bywa – nie jest całkowicie intuicyjna. W niniejszym wpisie wyjaśniam, dlaczego odrzucenie spadku po jednym z rodziców nie oznacza automatycznego pozbawienia prawa do dziedziczenia po dziadkach, jakie są wyjątki, na co trzeba szczególnie uważać oraz co zrobić, by zabezpieczyć interesy swojej rodziny – zwłaszcza dzieci.
12 lip
Czy można nagrywać rozmowę bez zgody drugiej osoby? Legalność, dowody i ryzyko karne
Nagrywanie rozmów w dobie telefonów komórkowych i aplikacji mobilnych stało się wyjątkowo proste. Ale czy legalne? Czy można nagrać przełożonego, partnera lub sąsiada – i wykorzystać to jako dowód w sądzie? A może to Ty zostałeś nagrany bez wiedzy i zgody? Wokół nagrywania rozmów narosło wiele mitów. Jedni twierdzą, że to zawsze nielegalne i grozi więzieniem. Inni – że jeśli uczestniczymy w rozmowie, mamy prawo ją rejestrować. Jak jest naprawdę? W tym wpisie wyjaśniamy: • kiedy nagranie rozmowy jest legalne, a kiedy staje się przestępstwem, • czy nagranie może być dowodem w sprawie karnej, rodzinnej lub cywilnej, • jakie przepisy Kodeksu karnego mają zastosowanie do nielegalnego nagrywania, • i co zrobić, jeśli ktoś nagrał Cię bez Twojej zgody. Ten temat dotyka niemal każdego – w relacjach prywatnych, zawodowych i prawnych. Jeśli rozważasz nagranie rozmowy – lub zostałeś w ten sposób utrwalony – przeczytaj, zanim podejmiesz decyzję.